Top صفحه اصلی نرم افزارها کاربردی

قوانین کپی رایت

Copyright Laws

شرح مختصری پیرامون قانون کپی رایت - Copyright و رعایت این قوانین

در ویکی پدیا این چنین آمده است:

حق نشر، حقّ تکثیر یا کپی رایت (به انگلیسی: Copyright)، مجموعه‌ای از حقوق انحصاری است که به ناشر یا پدیدآورندهٔ یک اثر اصل و منحصربه‌فرد تعلق می‌گیرد و حقوقی از قبیل نشر، تکثیر و الگوبرداری از اثر را شامل می‌شود. در بیشتر حوزه‌های قضایی، حق نشر از آغاز پدیدآمدن یک اثر به آن تعلق می‌گیرد و نیازی به ثبت اثر نیست. معادل این حق در نظام‌های حقوقی پیرو حقوق مدون حق مؤلف است. دارندگان حق تکثیر برای کنترل تکثیر و دیگر بهره‌برداری‌ها از آثار خود برای زمان مشخصی حقوق قانونی و انحصاری دارند و بعد از آن اثر وارد مالکیت عمومی می‌شود. هرگونه استفاده و بهره‌برداری از این آثار منوط به دریافت اجازه از ناشر یا پدیدآورندهٔ آن اثر می‌باشد، استفاده در شرایطی که طبق قانون محدودیت یا استثنایی وجود دارد، مانند استفاده منصفانه، به دریافت اجازه از دارنده حق تکثیر نیاز ندارد. دارنده حق تکثیر می‌تواند حقوق خود را به شخص دیگری منتقل کنند.

حقوق انحصاری حق تکثیر

کپی‌رایت یا حق تکثیر به معنی داشتن حق کنترل در تکثیر آثار است، حق تکثیر حق انحصاری قانونی است که برای اعمال کنترل تکثیر و بهره‌برداری آثار برای یک مدت زمان خاص. مالک حق تکثیر، حق انحصاری دارد برای تکثیر و بهره‌برداری از اثر یا انتقال این حقوق به شخص یا اشخاص دیگر، همچنین وی حق قانونی برای جلوگیری از انجام این اعمال و هرگونه بهره‌برداری بوسیله دیگران را دارد.

در زیر شرح بیشتری از قانون Copyright و حق تکثیر می توانید بخوانید:

مالکیت فکری یا مالکیت معنوی از حقوقی است که در پی ایجاد یک ابزار جدید یا یک نوآوری و ابتکار منحصر به فرد، به صاحب آن اندیشه تعلق می‌گیرد. این نوع مالکیت به دو شاخه مالکیت ادبی و هنری و مالکیت صنعتی تقسیم می‌شود. کپی رایت از مباحث مالکیت ادبی و هنری است که به صاحب اثر اجازه می‌دهد تا در مورد چاپ یا عدم چاپ اثر ادبی، خودش، یگانه مرجع تصمیم‌گیرنده باشد و مانع از تعرض و تصمیم‌گیری غیرمجاز هر شخص نسبت به آن گردد .

اهمیت حمایت از کپی رایت، با توجه به سهولت دسترسی افراد به آثار فکری متعلق به دیگران و کپی‌برداری و نشر غیرمجاز آن زایدالوصف است. کپی‌رایت در حمایت از آثار ادبی و هنری، دارای بایدها و نبایدهایی است که بسته به شرایط حاکم در هر نظام حقوقی، متفاوت می‌باشد. در این مقاله سعی بر آن است تا بایدها و نبایدهای کپی رایت زیر عنوان؛ حقوق مورد حمایت(الف)، آثار مورد حمایت (ب) و شرایط مورد حمایت (ج) در نظام حقوقی ایران و اسناد بین‌المللی مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد.

الف) حقوق مورد حمایت

در پرتو حمایت از کپی رایت، پدید‌آورنده اثر، از دو دسته حقوق؛ حقوق مادی (1) که در آن جنبه اقتصادی و حقوق اخلاقی (2) که در آن جنبه غیرمادی اثر غالب و محفوظ است، برخوردار می‌باشد.

1) حقوق مادی

حقوق مادی به حق بهره‌برداری انحصارگرایانه از مزایای اقتصادی و مادی یک اثر تعلق می‌گیرد. دارنده این حق، می‌تواند با کپی‌برداری، ترجمه، نشر، اجرا، اجاره، عرضه و ارائه اثر به عموم، پخش اثر از طریق صدا و تصویر، ضبط اثر و تهیه فیلم، تولید اثر سازگار یا تلفیق و استفاده از پاداش، امتیازهای مالی اثر را استیفا و دیگران را از تعرض نسبت به آن منع کند. برخورداری از چنین مزیت‌هایی موجب می‌شود تا حمایت از چنین آثاری توجیه شود ، یا این که چیزی که ارزش خواندن یا دیدن یا شنیدن را دارد، ارزش (اقتصادی و) خریدن را نیز داشته باشد. این ارزش‌گذاری نه تنها مصرف‌کنندگان آثار ادبی و هنری را به پرداخت هزینه‌های استفاده از آن ملزم می‌سازد بلکه تولیدکنندگان آن را نیز به ابتکار و تولید آثار متنوع تشویق می‌سازد و حتی به تکامل فرهنگ یک جامعه نیز کمک می‌کند . از این منظر، رعایت کپی رایت، ابزاری قدرتمند برای رشد اقتصاد می‌شود تا حمایت جدی از مالکان آثار فکری و قبول هنجارهای بین‌المللی توسط کشورهای در حال توسعه و تصویب و اجرای قوانین ملی در این زمینه، موتور رشد اقتصادی در سطح ملی، جلب سرمایه‌های خارجی، خلق درون‌زای فن‌آوری و کسب درآمد در سطح بنگاه‌های تجاری شود .

صرف‌نظر از این که برخی، حق مادی را حقی غیرملموس تلقی کرده‌اند، به نظر می‌رسد چیزی که به این حقوق تعلق می‌گیرد، مادی است و خود حق، مادی نمی‌باشد. چرا که در حقوق مادی، آن چه که منجر به بازتولید و تکثیر در حد گسترده اثر شده است و منفعت مالی متوجه پدیدآورنده می‌کند، لاجرم مادیت دارد. البته شاید در ظاهر، صرف عمل مادی تولید و تکثیر از یک اثر فکری دارای جنبه اقتصادی و مالی باشد و منشأ فکری و ذهنی، در آن، سهم زیادی نداشته باشد. اما صرف تولید و تکثیر بدون لحاظ قراردادن ماهیت و نفس آثار فکری از اهمیت چندانی برخوردار نیست و چه بسا که منفعتی را متوجه عامل تکثیر نکند. چیزی که منفعت را متوجه عامل تکثیر آن می‌کند، همان اثر اولیه است که به کار ثانوی (تکثیر و نشر اثر) اعتبار می‌بخشد. شناسایی کپی رایت، به عنوان مالی که عمومات حرمت مال شامل آن می‌شود، از سوی فقها، اگرچه در زمان شارع این نحو از مالکیت به اقتضای زمان وجود نداشت، نیز مؤید همین معناست. و ...

آثار مورد حمایت

در حالی که به لحاظ پیشرفت دانش و فناوری، هر روز نمونه‌های جدیدی از آثار فکری پدید می‌آید، طبیعی است که این سؤال مطرح شود؛ آیا پدیده‌های نوظهور هم از حمایت‌های قانونی کپی رایت برخوردار هستند؟ برای شناسایی آثاری که مورد حمایت‌های قانونی هستند، نیاز به«موضوع شناسی» کپی رایت داریم تا روشن شود که چه مواردی تحت حمایت کپی رایت قرار می‌گیرند که از این طریق بتوانیم در مورد تسری یا عدم تسری آن به سایر موارد نوظهور تصمیم بگیریم.

مقنن آثار مورد حمایت را در ماده 2 قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان به شرح ذیل معرفی کرده است:

1)‌‌ کتاب، رساله، جزوه، نمایشنامه و هر نوشته دیگر علمی، فنی و ادبی و هنری؛

2) شعر، ترانه، سرود و تصنیف به هر ترتیب و روشی که نوشته و ضبط و نشر شده باشد؛

3) اثر سمعی و بصری، به منظور اجرا در صحنه‌های نمایش یا پرده سینما یا پخش رادیو یا تلویزیون، به هر ترتیب و روشی که نوشته یا ضبط یا نشر شده باشد؛

4) اثر موسیقی، به هر ترتیب و روشی که نوشته یا ضبط یا نشر شده باشد؛

5) نقاشی، تصویر طرح، نقشه جغرافیایی ابتکاری، خط‌های تزیینی و هر گونه اثر تزیینی و اثر تجسمی که به هر ترتیب و روشی به صورت ساده یا تزیینی به وجود آمده باشد؛

6) هر گونه پیکره(مجسمه)؛

7) اثر معماری از قبیل طرح و نقشه ساختمان؛

8) اثر عکاسی که با روش ابتکاری و ابداع پدید آمده باشد؛

9) اثر ابتکاری مربوط به هنرهای دستی یا صنعتی و نقش قالی و گلیم؛

10) اثر ابتکاری که بر پایه فرهنگ عامه (فولکلور)، میراث فرهنگی و یا هنر ملی پدید آمده باشد؛

11) اثر فنی که جنبه ابداع و ابتکاری داشته باشد؛

12) هر گونه اثر مبتکرانه دیگر که از ترکیب[23] چند اثر از اثرهای نامبرده در این فصل، پدید آمده باشد».

و ...

شرایط مورد حمایت

حمایت قانونگذار از آثار ادبی و هنری بدون قید و شرط نیست. در نظام‌های حقوق ملی و بین‌المللی شرایطی برای برخورداری از حقوق مالکیت‌های فکری وجود دارد. آثاری مورد حمایت واقع می‌شوند که دارای شرایطی مثل؛ اصیل و ابتکاری بودن اثر، محسوس بودن شکل اثر، اعلان مشخصات، ثبت اثر، مشروعیت اثر و چاپ، پخش، نشر یا اجرا برای نخستین بار در ایران باشد.

 

اصیل و ابتکاری بودن اثر

حقوق‌دانان اصالت را شرط قطعی حمایت از آثار فکری دانسته‌اند اما در تبیین مفهوم و تعیین ملاک آن اتفاق‌نظر وجود ندارد. با این وجود، آن چیزی که مشخص است، این که کپی‌رایت امتیازی است که به آثار فکری تعلق می‌گیرد و این امتیاز ارتباطی به بدیع بودن آثار ندارد. کپی رایت بر حق نویسنده، هنرمند یا آهنگ‌ساز برای جلوگیری از استفاده غیرمجاز اشخاص دیگر از یک اثر بکر و نو استوار است. ممکن است دو نفر به طور مستقل به نتیجه‌ای واحد برسند؛ در صورتی که اثر آنان از روی یکدیگر کپی نشده باشد، هر دو از حمایت کپی‌رایت اثر مذکور بهره‌مند شوند.

ابتکاری بودن یک اثر، مستقل از تازگی یا ارزش هنری آن است. به همین جهت اصالت و ابتکار غیر از نو و جدید بودن است، حتی اگر اثری متأخر از دیگری باشد، اما به طور جداگانه و مستقل تهیه شده باشد، با این که تشابه‌های زیادی بین آنها برقرار باشد هر دو مورد حمایت قرار می‌گیرند.

به همین ترتیب اصالت از منظر حقوق‌دانان فرانسه دارای مفهوم شخصی و نه نوعی است. آنچه شرط حمایت محسوب می‌شود، این است که اثر، مظهر شخصیت پدید‌آورنده باشد و نو بودن آن از لحاظ نوعی ضروری نیست ، مثلاً اگر دو نقاش یکی پس از دیگری از یک منظره تابلوهای مشابهی بکشند، بدون این که یکی از دیگری تقلید کند، اثر هر یک با توجه به این که انعکاسی از شخصیت پدید‌آورنده است، اصیل محسوب می‌شود، هرچند که تابلوی دوم نو نیست.

و ...

نتیجه

کپی رایت حقی است که به موجب آن به پدید‌آورنده اثر ادبی اجازه داده می‌شود که نسبت به انتشار و فروش اثر ادبی، هنری یا علمی خویش با پشتوانه حمایتی که از سوی مقنن نسبت به او صورت می‌گیرد، تصمیم بگیرد. برخورداری از این حق در حالی است که مالک اثر دغدغه آن را ندارد که دیگران حقوق مادی و اخلاقی او را زیر پا می نهند و او را از داشتن این حقوق مسلم محروم می سازند. از این رو، کپی رایت تمهیدی قانونی است که برای حمایت از حقوق مادی و مالی پدیدآورندگان یا تولید کنندگان آثار ادبی، هنری و علمی طرح و پایه ریزی‌شده است.

کپی رایت شاخه ای از حقوق مالکیت ادبی و هنری از زیرمجموعه مالکیت فکری است که به ابداع‌کنندگان آثار ادبی مانند کتاب داستان، شعر، نمایش نامه، متون مرجع، آثار رایانه‌ای، پایگاه داده‌ها، فیلم، قطعات موسیقی و آثار هنری مانند نقاشی، طراحی، عکس و مجسمه، معماری، تبلیغات، نقشه‌های جغرافیایی، نقشه‌های مهندسی، گزارش پژوهشی، پایان نامه و نرم افزارهای چند رسانه‌ای تعلق می‌گیرد. دارندگان این امتیاز می‌توانند برای یک دوره زمانی محدود نسبت به نشر و تکثیر آثاری که تولید کرده اند، بپردازند و از این منظر کلیه حقوق مادی خویش را نسبت به آثار تولیدی استیفا کنند و یا آن را به دیگران منتقل سازند. 

در کنار برخورداری از حقوق مادی، حق دیگری تحت عنوان حقوق اخلاقی یا به تعبیر مقنن «حقوق معنوی» که ماهیتی مرکب از حقوق مالی و حقوق غیرمالی و مرتبط با شخصیت پدیدآورنده آن است، برای مالک اثر درنظر گرفته شده است تا در پرتو آن، حق دفاع از اثر خود و تجدیدنظر در آن برای مالک همچنان باقی بماند. بنابراین می‌توان قلمرو حقوق اخلاقی را شامل؛ حق انتساب اثر به پدیدآورنده آن، حق حرمت و تمامیت اثر، حق‌تصمیم‌گیری، حق عدول و حق استرداد دانست.

البته برخورداری از این حقوق مشروط به رعایت برخی ضوابط و قواعد خاص می باشد که از سوی دارنده اثر صورت می گیرد. این شرایط را می توان شامل؛ اصیل و ابتکاری بودن اثر، محسوس بودن شکل اثر، اعلان مشخصات، ثبت اثر، مشروعیت اثر و چاپ، پخش، نشر یا اجرا برای نخستین بار در ایران دانست.

و ....

این مقاله ادامه دارد برای مطالعه بیشتر و سایر جزئیات به منابع مراجعه نمائید، ما در اینجا تنها گوشه کوچکی در مورد کپی رایت را از منابع گردآوری کرده ایم

برگرفته شده از:

نگاهی بیاندازید به سایر محصولات Msimit.com

Msimit Home

( با ثبت امتیاز و نظرات خود در کادر پایینی، ما را برای ادامه راه دلگرم کنید. )